• haki 8

Te pūtake o te hāte

ngā purongo 2

Mō te takenga mai o tēnei hāte whatu-ā-ringa, he mea tawhito rawa atu. Ko te hāte whatu-ā-ringa tuatahi i ahu mai i ngā ringa o ngā hepara o ngā iwi haereere o mua. I ngā wā onamata, ko ngā kākahu tuatahi o te tangata he hiako kararehe me ngā hāte.

He maha ngā rau, kātahi ka tupu haere, ā, ka puta mai ngā kakahu. I Haina, ko te hiraka me te hāmi te rauemi mata o ngā kakahu. Ka taea te kī ko ngā rangatira e mau ana i te hiraka, ko ngā wāhine kairau e mau ana i te hāmi; i ngā rohe haereere o Āhia Waenganui, ko te huruhuru hipi te rauemi mata o ngā kakahu, ko te huruhuru hipi te nuinga. Ko tētahi atu rauemi mata kakahu nui, ko te miro, i ahu mai i Amerika Waenganui me Amerika ki te Tonga.

Ahakoa he hiraka, he rinena, he huruhuru hipi rānei, he mea whatu katoa ēnei ki te whenu me te whatu. He rerekē rawa ngā mahi a ngā hāte whatu-ā-ringa me te raranga. Ki te whakatauritea ki ngā hāte whatu-ā-ringa me te hiraka me ētahi atu kākahu, he tino ngāwari. E toru ngā tukanga e hiahiatia ana mō te hiraka me ētahi atu kākahu mai i ngā rauemi mata ki ngā kākahu kua oti te hanga: te miro, te raranga, me te tuitui; e rua ngā tukanga e hiahiatia ana mō ngā hāte whatu-ā-ringa: te miro me te raranga. I te wā e raranga ana, hei tāpiri atu ki te huruhuru hipi, he iti noa ngā ngira pīkau angiangi e hiahiatia ana. Mena he pai ake ngā hua whatu mō te hanga papatipu, he pai ake te raranga mō te mahi takitahi.
I ia wā o te kōanga, ka tīmata ngā momo kararehe katoa ki te marere i ō rātou huruhuru, ka tangohia te huruhuru poto i te takurua, ka whakakapia ki ngā huruhuru roa kua taunga ki te raumati wera. Ka kohia e ngā hepara te huruhuru o te whare tiaki kararehe, ka horoia, ka whakamaroke. I a ia e whāngai ana i te kararehe, ka noho te hepara ki runga i te kohatu, ka mātakitaki i ngā hipi e kai ana i te tarutaru, me te miro i te huruhuru hei rīpene angiangi. Ka taea te whakamahi i ēnei rīpene angiangi hei whatu paraikete me ngā huruhuru hipi, kātahi ka mirohia. I muri i te pai, ka taea te whatu huruhuru hipi. I tētahi rā, ka kaha haere te hau raki, ā, ka makariri te rangi. Ko tētahi hepara, he pononga pea, kāore he kākahu huruhuru hipi hei ārai i te makariri. Ka kitea e ia ētahi manga, ā, ka ngana ia ki te here i te huruhuru hipi ki tōna ringa kia mongamonga. He mea ka taea te takai ki te tinana hei ārai i te makariri, ā, i tana haereere, ka kitea e ia te mahi, nō reira ka riro i a ia te hāte i muri mai.


Te wā tuku: Hurae-19-2022